MalumunuzAbone ol

Reklamda yapay zekâ: yönetmelik ne diyor, ne demiyor?

1 Ağustos 2026'dan beri reklamda insan gibi görünen yapay zekâ karakterleri belirtilmek zorunda. Satıcı ve pazarlamacı için resmî metinden özet.

Ürün fotoğrafı stüdyosu: ışık kutuları, tripodda bir fotoğraf makinesi ve çekim masasında kavanozlarla bir saksı bitki
Fotoğraf: Klaus Ohlenschläger / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, kırpıldı
Bu rehberde
  1. Önce kısa cevap
  2. İnsan gibi görünen karakteri belirt
  3. Gerçek bir kişinin kopyası ürünü övemez
  4. Etkileyicide etiket artık “Reklam” ya da “Tanıtım”
  5. Hedefli reklamda kural yapay zekâya özel değil
  6. Yorumu yapay zekâya yazdırma
  7. Ceza ne kadar
  8. Yayına almadan önce
  9. Kaynaklar

Ticaret Bakanlığı’nın reklam yönetmeliği 1 Ağustos 2026’dan beri yapay zekâyı adıyla anıyor. Değişiklik yayımlandığında basında üç kural dolaştı: yapay zekâ karakterleri etiketlenecek, gerçek kişilerin yapay zekâ kopyaları ürün övemeyecek, yapay zekâyla hedeflenen reklamlar kriterlerini açıklayacak. Resmî Gazete’deki metni okuduk. İlki doğru, ikincisinde önemli bir şart atlanmış, üçüncüsünün yapay zekâyla bir ilgisi yok.

Aşağıda kuralları satıcının ve pazarlamacının gözünden sıraladık. Madde numaraları Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin güncel metnine göre.

Önce kısa cevap

Ne yapıyorsun Yönetmelik ne diyor
Reklamda insandan ayırt edilemeyen bir yapay zekâ karakteri kullanıyorsun Bunu açıkça belirtmen gerekiyor (md. 18/8)
Gerçek bir kişinin yapay zekâ kopyasına ürünü kullandırıyor ya da övdürüyorsun Gerçeğe aykırıysa yasak (md. 27/12)
Bir sosyal medya etkileyicisiyle çalışıyorsun Paylaşımda “Reklam” ya da “Tanıtım” ve senin adın şart (md. 23/A)
Kişisel veriye dayanarak hedefli reklam gösteriyorsun Kriterleri ve nasıl değiştirileceğini göstermen gerekiyor (md. 25/A)
Yapay zekâyla müşteri yorumu üretiyorsun Doğru olmayan değerlendirme yaptırılamaz, doğrulanmamış yorum reklamda kullanılamaz (md. 28/B)

İnsan gibi görünen karakteri belirt

Yeni eklenen 18. maddenin 8. fıkrası şöyle:

Reklamlarda, tüketicilerin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zekâ veya başka bir yazılımın kullanılması yahut yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde bu husus açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilir.

Kuralın iki kolu var. İkincisi açık: yapay zekâyla üretilmiş, gerçek bir insandan ayırt edilemeyen bir manken, sunucu ya da “müşteri” reklamda yer alıyorsa bunu söylemen gerekiyor. İlki daha geniş ve basında pek konuşulmadı: tüketicinin satın alma kararını önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zekâ ya da herhangi bir yazılım kullanılıyorsa da aynı yükümlülük var. “Önemli ölçüde”nin sınırını yönetmelik çizmiyor. Reklam Kurulu’nun 10 Eylül 2026’ya kadarki bültenlerinde bu maddeye dayanan bir karar da yok; sınırı zamanla Kurul kararları belirleyecek.

Yönetmelik hazır bir etiket metni vermiyor, açıklık istiyor. En güvenli yol, notu görselin içine ya da hemen yanına okunur büyüklükte koymak: “Bu görseldeki kişi yapay zekâyla oluşturulmuştur.” Bağlantının arkasına ya da açıklamanın sonuna saklanan bir not bu şartı karşılamakta zorlanır.

Ürün görselinde ayrıca dikkat et. Arka planı ya da sahneyi yapay zekâyla üretmek başka, ürünün rengini, boyutunu ya da dokusunu olduğundan iyi göstermek başka. İkincisi zaten aldatıcı reklam sayılır; reklam veren, reklamdaki iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlü (md. 9/1). Bakanlığın sosyal medya etkileyicileri için 2021’de yayımladığı kılavuz da filtre ya da efekt kullanılan ürün görsellerinde bunun açıkça belirtilmesini istiyor.

Gerçek bir kişinin kopyası ürünü övemez

Yönetmeliğin 27. maddesine eklenen 12. fıkra:

Gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği veya kullandığı izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamlar yapılamaz.

Bakanlığın duyurusunda ve basında atlanan kısım “gerçeğe aykırı şekilde” ibaresi. Yasak, kişinin ürünü kullanmadığı ya da tavsiye etmediği hâlde öyleymiş gibi gösterilmesi. Ama bu madde tek başına bakılacak yer değil. Yönetmeliğin eski bir hükmü, önceden izin alınmadan kimsenin özel ya da sosyal yaşamına dair ifade ve görüntülerinin reklamda yer alamayacağını zaten söylüyor (md. 5/1-f). KVKK’nın Kasım 2025’te yayımladığı üretken yapay zekâ rehberine göre de birinin internetteki fotoğraf ya da bilgileriyle yüzünü, sesini veya yazışma tarzını taklit eden bir model geliştirmek “meşru menfaat” şartına dayanamaz. KVKK aynı rehberde biyometrik verinin özel nitelikli kişisel veri olduğunu hatırlatıyor.

Çalışanının, bir müşterinin ya da tanınmış birinin yapay zekâ kopyasını reklamda kullanmayı düşünüyorsan iki şeyin elinde olması gerekiyor: kişinin yazılı izni ve ürünü gerçekten kullandığını gösteren bir kayıt. Biri eksikse bu fikri bırak. Kişisel veriyle çalışmanın genel kurallarını muhasebeciler için yazdığımız rehberde de derledik; çoğu pazarlama ekibi için de geçerli.

Etkileyicide etiket artık “Reklam” ya da “Tanıtım”

Yeni 23/A maddesi, etkileyicilerle yapılan reklamların kuralını kılavuzdan yönetmeliğin içine taşıdı. Etkileyici ürün, para, indirim, hediye ya da çekiliş karşılığında paylaşım yapıyorsa içerikte “Reklam” ya da “Tanıtım” ifadelerinden biri ve reklam verenin adı bulunmak zorunda. Reklam verenin adı yerine metindeki kalıplardan biri de kullanılabiliyor, örneğin “@[marka] tarafından sağlandı.” Etiketle ilgili şartlar:

  • ilk ekranda, kaydırmaya gerek kalmadan görünmeli;
  • diğer etiketlerden önce gelmeli;
  • arka plandan ayırt edilmeli ve kolayca okunmalı;
  • birden fazla paylaşıma yayılan içerikte her paylaşımda tekrarlanmalı.

Yalnızca sesli içerikte yayının başında “[reklam veren] hakkında reklam/tanıtım içerir.” denmesi gerekiyor.

Bir karışıklığa dikkat et. 2021 tarihli kılavuz #işbirliği ya da #sponsor gibi etiketleri de kabul ediyordu. Bakanlığın 28 Temmuz tarihli duyurusu da “iş birliği” ve “sponsorlu içerik”ten söz ediyor. Yönetmeliğin metni ise yalnızca iki kelime sayıyor; tartışmasız yol “Reklam” ya da “Tanıtım”.

Sorumluluğu etkileyiciye bırakamazsın: kılavuza göre reklam veren, yükümlülüklerinden “bu etkileyicinin sorumluluğu” diyerek kurtulamıyor. Reklam Kurulu temmuzdaki toplantısında, iki yapay zekâ uygulamasını reklam olduğunu belirtmeden ve iddialarını ispatlamadan tanıtan bir içerik üreticisine 1.083.706 TL idari para cezası verdi. Paylaşımlar nisanda, yeni maddeden önce yapılmıştı; ceza eski hükümlere göre verildi.

Hedefli reklamda kural yapay zekâya özel değil

Basında “yapay zekâyla hedeflenen reklamlar” diye geçen 25/A maddesi yapay zekâdan hiç söz etmiyor. Kapsamı daha geniş: tüketicinin çevrimiçi davranışı, geçmiş tercihleri, konumu ya da demografik verisi analiz edilerek belirli kişilere gösterilen her reklam. Bu reklamlar ancak tüketiciye, reklamın hangi kriterlere göre gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirileceğine dair doğrudan ve kolay erişilebilir bilgi sunulursa yapılabiliyor. Tüketicinin çocuk olduğu biliniyorsa ya da bilinmesi bekleniyorsa profillemeye dayalı hedefli reklam yapılamıyor.

Madde satıcıları ve aracı platformları birlikte sayıyor. Reklamlarını bir platform üzerinden veriyorsan platformun “bu reklamı neden görüyorum” bilgisini sunup sunmadığına bak. Kendi sitende kişisel veriye dayalı kampanya gösteriyorsan bu açıklamayı senin eklemen gerekiyor.

Yorumu yapay zekâya yazdırma

E-ticarette en kolay düşülen tuzak bu. Yönetmeliğe göre satışı artırmak için doğru olmayan değerlendirme yaptırmak üzere kimseyle anlaşma yapılamıyor, böyle bir hizmet satın alınamıyor (md. 28/B-8). Satın alması doğrulanmamış değerlendirmeler de reklamda kullanılamıyor (md. 28/B-6). Reklam Kurulu nisanda, Google Haritalar ve Play Store yorumu satan, “yapay zekâ destekli incelemeler” hazırlamayı da teklif eden bir internet sitesinin reklamlarını durdurdu.

Yapay zekâyı gerçek yorumları özetlemek ya da müşteriye cevap taslağı yazmak için kullanmak başka, yorumun kendisini üretmek başka. Ürün açıklamasını yapay zekâyla yazıyorsan Sayı 2’deki beceri talimatı uydurma özellikleri ve “en iyi” gibi iddiaları baştan engelliyor.

Ceza ne kadar

Cezaları 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 77. maddesine göre Reklam Kurulu veriyor. Kurul, para cezasıyla birlikte ya da tek başına reklamı durdurabiliyor, aynı yöntemle düzeltme isteyebiliyor. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncelleniyor; internet reklamında 2026’nın alt sınırı 1.083.706 TL, yani temmuzdaki örnekte verilen cezayla aynı.

10,8 milyon TL

İnternette yayımlanan bir reklamdaki ihlal için 2026'da verilebilecek en yüksek idari para cezası (tam tutar 10.837.065 TL)

Kaynak: Resmî Gazete

Yayına almadan önce

Her kampanyada beş dakikanı alır:

  1. Reklamda insan gibi görünen bir yapay zekâ karakteri var mı? Varsa notu görselin içine ya da hemen yanına koy.
  2. Görsel ürünün rengini, boyutunu ya da dokusunu olduğundan farklı gösteriyor mu? Gösteriyorsa düzelt.
  3. Gerçek bir kişinin yüzü, sesi ya da adı geçiyor mu? Yazılı izni ve ürünü gerçekten kullandığını gösteren kaydı dosyala.
  4. Etkileyici paylaşımında “Reklam” ya da “Tanıtım” ve senin adın ilk ekranda mı?
  5. Metindeki her iddiayı belgeyle ispat edebilir misin?
  6. Kullandığın yorum ve puanlar, satın alması doğrulanmış müşterilerden mi?

Beşinci adım için yapay zekâdan yardım alabilirsin. Metni yapıştırmadan önce müşteri adı gibi kişisel bilgileri çıkar:

Aşağıdaki reklam metnini bir tüketici hukuku editörü gibi oku.
1. İspat gerektiren her iddiayı ayrı satırda listele (örneğin "en hızlı kargo",
   "%30 daha uzun ömürlü", "Türkiye'nin en çok satanı").
2. Her iddianın yanına, bunu kanıtlamak için hangi belgeye ihtiyaç olacağını yaz.
3. Belgesi olmayabilecek iddialar için daha ölçülü bir cümle öner.
Hukuki görüş verme; yalnızca listele ve öner.

Reklam metni:
[metni buraya yapıştır]

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgi verir, hukuki görüş yerine geçmez. Kampanyanı hazırlarken yönetmeliğin güncel metnini esas al; emin olamadığın durumlarda bir hukukçuya danış.